Günümüzde hukuki uyuşmazlıklar dendiğinde akla ilk gelen yer genellikle mahkeme salonlarıdır. Ancak, uzun süren dava süreçleri, yüksek yargılama giderleri ve sonucun belirsizliği, tarafları alternatif çözüm yollarına itmektedir. İşte tam bu noktada, modern hukukun en önemli kazanımlarından biri olan İhtiyari Arabuluculuk devreye girer.
İzmir ve çevresinde hukuki destek arayan müvekkillerimiz için, İzmir avukat kadromuzla birlikte, uyuşmazlıklarınızı barışçıl, hızlı ve ekonomik bir şekilde çözüme kavuşturmanın yolu olan ihtiyari arabuluculuğu tüm detaylarıyla bu makalede ele alıyoruz.
İhtiyari Arabuluculuk Nedir?
- Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanan, uzmanlık eğitimi almış, tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin (arabulucunun) katılımıyla yürütülen bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir.
- İhtiyari arabuluculuk ise, adından da anlaşılacağı üzere, tarafların bir dava açılmadan önce veya dava devam ederken, tamamen kendi özgür iradeleriyle, hiçbir yasal zorunluluk olmaksızın uyuşmazlığı çözmek için arabulucuya başvurmalarıdır. Zorunlu (dava şartı) arabuluculuğun aksine, burada süreci başlatan tamamen tarafların uzlaşma isteğidir.
- Bu yöntem, ticaret hukuku, iş hukuku, aile hukuku gibi birçok alanda tarafların ilişkilerini zedelemeden, kazan-kazan ilkesiyle sonuca ulaşmalarını sağlar.
İhtiyari Arabuluculuğun Hukuki Dayanağı Nedir?
- Türkiye’de arabuluculuk kurumu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu kanun, arabuluculuğun temel çerçevesini çizerken, ihtiyari arabuluculuğu sistemin temeli olarak kabul etmiştir.
- Kanun koyucu, tarafların kendi kararlarını kendilerinin verebileceği, devletin yargı gücüne başvurmadan önce medeni bir şekilde masaya oturup anlaşabilecekleri bir zemin yaratmayı amaçlamıştır. Bu hukuki zemin, tazminat hukuku davalarından tüketici hukuku uyuşmazlıklarına kadar geniş bir yelpazede güvenli bir liman oluşturur.
İhtiyari Arabuluculuğun Temel İlkeleri Nelerdir?
Arabuluculuk süreci, rastgele bir sohbet ortamı değildir. Belirli etik kurallar ve temel ilkeler üzerine inşa edilmiştir. Bu ilkeler, sürecin güvenilirliğini ve tarafların haklarını koruma altına alır.
1. İradililik (Gönüllülük) İlkesi
- Taraflar, süreci başlatmak, sürdürmek veya sonlandırmak konusunda tamamen özgürdürler.
- Kimse zorla arabuluculuk masasına oturtulamaz veya anlaşmaya zorlanamaz.
- Taraflardan biri masadan kalkmak isterse, süreci o an sona erer.
2. Eşitlik İlkesi
- Arabuluculuk sürecinde taraflar eşittir.
- Arabulucu, taraflardan birine ayrıcalık tanıyamaz.
- Söz hakkı, kendini ifade etme imkanı ve sürece katılım açısından her iki taraf da eşit haklara sahiptir.
- Özellikle iş hukuku gibi işçi ve işveren arasındaki güç dengesizliğinin olabileceği durumlarda büyük önem taşır.
3. Gizlilik İlkesi
- Arabuluculuğun en cazip yönü gizliliktir.
- Mahkeme süreçleri genellikle halka açıktır; ticari sırlar veya özel hayatın detayları ifşa olabilir.
- Ancak arabuluculukta konuşulanlar, sunulan belgeler ve teklifler tamamen gizli tutulur.
- Bu gizlilik, tarafların ticaret hukuku kapsamındaki ticari itibarlarını veya aile hukuku kapsamındaki mahremiyetlerini korur.
4. Tarafsızlık ve Bağımsızlık
- Arabulucu, uyuşmazlığın tarafı değildir ve karar verici (hakim) konumunda bulunmaz.
- Arabulucunun görevi, tarafları bir araya getirmek, iletişimi kolaylaştırmak ve çözüm seçenekleri üretmelerine yardımcı olmaktır.
- Arabulucu, taraflardan birini tutamaz, yönlendiremez veya baskı altına alamaz.
İhtiyari Arabuluculuğun Uygulanabilirliği ve Örnekler
İhtiyari arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği, yani kamu düzenini ilgilendirmeyen hemen hemen her türlü özel hukuk uyuşmazlığında uygulanabilir. Sıkça karşılaşılan ve İzmir avukat bürolarında çözüm aranan bazı alanlar:
- İş Hukuku Uyuşmazlıkları: İşçi ve işveren arasındaki kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücretleri gibi alacaklar.
- Ticaret Hukuku ve Şirketler Hukuku: Ticari alacaklar, sözleşmeye aykırılık halleri, çek ve senet uyuşmazlıkları.
- Aile Hukuku (Boşanmanın Mali Sonuçları): Mal paylaşımı, maddi ve manevi tazminat veya nafaka.
- Kira Davaları ve Gayrimenkul Hukuku: Kira bedeli tespiti, tahliye süreçleri, depozito sorunları; ortaklığın giderilmesi.
- Tüketici Hukuku: Ayıplı mal veya hizmetler nedeniyle iadeler ve bedel indirimi.
- Sağlık Hukuku (Malpraktis): Hekim hatası iddialarıyla ilgili maddi uyuşmazlıklar.
- Miras Hukuku: Miras paylaşımı, saklı paylar ve tenkis davaları.
- Spor Hukuku: Sözleşme fesihleri, ücretler ve disiplin cezalarının mali boyutları.
- Sigorta Hukuku: Trafik kazaları, kasko hasarları ve hayat sigortası ödemeleri.
İhtiyari Arabuluculuk Nasıl İşler?
İhtiyari arabuluculuk süreci, mahkemelerdeki katı usul kurallarından uzaktır. Esnek, hızlı ve tarafların ihtiyaçlarına göre şekillenen bir yapısı vardır. Süreci genel olarak şu şekilde işler:
- Başvuru ve Arabulucunun Seçimi
- Hazırlık Aşaması
- Toplantı ve Müzakere Aşaması
- Açılış
- Bilgi Paylaşımı
- Menfaatlerin Belirlenmesi
- Seçeneklerin Oluşturulması
- Anlaşma ve Sonuçlandırma
Adım Adım Detaylar
- Davet: Taraflardan biri arabuluculuk teklifinde bulunur; karşı taraf 30 gün içinde olumlu cevap verirse süreci başlar.
- İlk Oturum: Arabulucu tarafları tarafsız bir ortamda karşılar.
- Özel Görüşmeler (Caucus): Taraflar ayrı ayrı görüşebilir; bilgi paylaşımı kontrollü tutulur.
- Müzakerelerin Derinleşmesi: Talepler esnetilir; alternatif çözümler bulunur.
- Anlaşma Belgesinin İmzalanması: Yazılı uzlaşı.
- İlam Niteliğinde Belge: Anlaşma belgesi, gerektiğinde icra edilebilirlik şertiyle mahkeme kararı hükmündedir.
Neden İhtiyari Arabuluculuğu Seçmelisiniz?
- Hız: Dava süreçlerine kıyasla kısa süreli çözümler.
- Ekonomi: Dava masraflarına göre daha uygun maliyet.
- Kontrol: Son karar taraflarda.
- İlişkilerin Korunması: Gelecekteki iş ve özel hayat ilişkileri korunur.
Sonuç
İzmir'de hukuki uyuşmazlıklarınızda, uzun ve yıpratıcı dava süreçlerine girmeden önce ihtiyari arabuluculuğu denemek, modern ve akılcı bir yaklaşımdır. İzmir avukat ekibimiz, hem arabulucu olarak görev almakta hem de arabuluculuk görüşmelerinde taraf vekili olarak müvekkillerinin haklarını en üst düzeyde savunmaktadır.
İster miras hukuku, ister iş hukuku, isterse ticaret hukuku alanında olsun; uyuşmazlıklarınızı barışçıl yollarla çözmek için akkusavukatlik.com üzerinden bize ulaşabilir, sürecin detayları hakkında bilgi alabilirsiniz.
Unutmayın, en iyi çözüm, sizin de imzanızın olduğu çözümdür.
Hukuki sorunlarınızda yanınızdayız.