Aile hukuku; evlenme, boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi bireylerin en temel ailevi ilişkilerini düzenleyen Türk Medeni Kanunu'nun kapsamlı bir dalıdır. Aile mahkemelerinde görülen bu uyuşmazlıklarda, özellikle çocukların üstün yararı ile tarafların mali ve şahsi haklarının korunması yasal güvence altına alınır.
Evlenme, boşanma, velayet, nafaka, mal paylaşımı, evlat edinme ve aile içi şiddetten korunma gibi hayati konuları kapsar.
Aile Hukuku Nedir?
Aile hukuku, TMK'nın İkinci Kitabı olan "Aile Hukuku" başlığı altında 118 ile 494. maddeler arasında düzenlenmiştir. Bu hukuk dalı, bireylerin en temel ilişkilerini - evlilik, soybağı, velayet ve vesayet - yasal çerçeveye oturtur.
Aile hukuku davaları, konunun hassasiyeti nedeniyle özel ihtisas mahkemeleri olan Aile Mahkemelerinde görülür. Bu mahkemelerde hakim, psikolog ve pedagog bir arada çalışarak özellikle çocuğun üstün yararını gözeten kararlar verir.
Aile hukuku alanında karşılaşılan başlıca konular:
- Evlenme: Nişanlanma, evlenme şartları, evliliğin butlanı
- Boşanma: Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma
- Velayet: Çocuğun bakım ve eğitimi
- Nafaka: Eş ve çocuk nafakası
- Mal rejimleri: Edinilmiş mallara katılma
- Soybağı: Babalık, tanıma, nesebin reddi
- Evlat edinme: Küçüklerin ve büyüklerin evlat edinilmesi
- Vesayet: Vasi atanması, kayyımlık
Boşanma Hukuku
Aile hukukunun en yoğun uygulama alanı boşanma davalarıdır. Türkiye'de yılda ortalama 180.000'in üzerinde çift boşanmaktadır.
Boşanma hukuku rehberimiz konunun tüm yönlerini detaylı olarak ele almaktadır. Temel boşanma türleri:
Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma eşlerin tüm konularda mutabık kalarak başvurdukları, hızlı ve ekonomik bir süreçtir. Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir (TMK 166/3).
Çekişmeli Boşanma
Çekişmeli boşanma eşlerin anlaşamadığı durumlarda mahkemenin karar verdiği süreçtir. Özel veya genel boşanma sebeplerine dayanılabilir.
İzmir'de boşanma davası hakkında detaylı bilgi için boşanma avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Velayet ve Vesayet
Velayet
Boşanmada velayet, çocuğun üstün yararı ilkesine göre anne veya babaya verilir. Mahkeme kararında çocuğun yaşı, ebeveynlerle ilişkisi ve yaşam koşulları gözetilir.
- Velayet kriterleri: Çocuğun bakım ihtiyaçları, ebeveyn yetkinliği
- Ortak velayet: Türk hukukunda sınırlı durumlarda uygulanır
- Velayet değişikliği: Koşulların değişmesi halinde mümkündür
- Kişisel ilişki kurma: Velayeti almayan ebeveynin çocukla görüşme hakkı
Vesayet
Velayet altında bulunmayan küçükler ile kısıtlanan erginler için vasi atanmasını düzenler. Vesayet makamı Sulh Hukuk Mahkemesi, denetim makamı Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Nafaka Hukuku
Aile hukukunda nafaka üç türe ayrılır:
| Nafaka Türü | Kanun Maddesi | Kime Ödenir | Süre |
|---|---|---|---|
| Tedbir Nafakası | TMK 169 | Eş ve çocuklar | Dava süresince |
| Yoksulluk Nafakası | TMK 175 | İhtiyaç sahibi eş | Süresiz (koşula bağlı) |
| İştirak Nafakası | TMK 182 | Çocuk | 18 yaşına kadar |
Nafaka miktarı, tarafların mali durumları, ihtiyaçları ve kusur durumlarına göre belirlenir. Koşulların değişmesi halinde nafaka artırım veya kaldırma davası açılabilir.
Mal Rejimleri
2002 yılından itibaren Türk hukukunda yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK 218-241).
Boşanmada mal paylaşımı bu rejime göre yapılır:
- Kişisel mallar: Evlilik öncesi edinilen, miras yoluyla veya karşılıksız kazanılan mallar
- Edinilmiş mallar: Evlilik süresince emek karşılığı edinilen mallar ve gelirler
- Edinilmiş mallara katılma: Her eş, diğerinin edinilmiş mallarının yarı değerini talep edebilir
Banka hesapları, taşınmazlar, araçlar ve diğer varlıkların paylaşımı bu rejim çerçevesinde değerlendirilir.
Evlat Edinme
TMK'nın 305-320. maddeleri evlat edinme koşullarını düzenler.
Küçüklerin Evlat Edinilmesi
- Evlat edinenin 30 yaşını doldurmuş olması
- Çocukla en az 1 yıl bakım ilişkisi
- Evli çiftlerde 5 yıllık evlilik veya her ikisinin 30 yaşını doldurmuş olması
- Çocuğun üstün yararına uygunluk
Büyüklerin Evlat Edinilmesi
- Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati
- En az 5 yıllık tanışıklık veya bakım ilişkisi
Evlat edinme kararı Aile Mahkemesi tarafından verilir ve nüfus kütüğüne tescil edilir.
Aile İçi Şiddet ve Koruma
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet mağdurlarına kapsamlı koruma sağlar.
Koruma Tedbirleri
- Mülki amir kararı: Barınma, geçici maddi yardım, rehberlik
- Hakim kararı: Uzaklaştırma, iletişim yasağı, silah teslimi
- Kararlar acil verilir, genellikle aynı gün
Başvuru Yolları
- Polis/jandarma
- Savcılık
- Aile Mahkemesi
- ALO 183 (Şiddet Önleme Hattı)
Şiddet sebebiyle boşanma konusunda detaylı bilgi için ilgili sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Nişanlanma ve Evlenme
Nişanlanma
Nişanlanma, evlenme vaadini içeren bir sözleşmedir. Nişanın haklı sebep olmaksızın bozulması halinde:
- Maddi tazminat talep edilebilir
- Manevi tazminat istenebilir
- Hediyelerin iadesi talep edilebilir
Evlenme
Evlenme, evlendirme memuru önünde iki tanık huzurunda gerçekleşir. Evlenme engelleri arasında akıl hastalığı, yakın akrabalık ve mevcut evlilik sayılabilir.
İzmir'de Aile Hukuku Davaları
İzmir'de aile hukuku davaları, merkez ilçelerde Karşıyaka ve Bayraklı'daki Aile Mahkemelerinde görülmektedir. Mahkemelerin iş yoğunluğu nedeniyle duruşma aralıkları 2-3 ay olabilmektedir.
Aile hukuku davaları, hayatınızın en önemli kararlarını etkileyen hassas süreçlerdir. Bu zorlu dönemde yanınızda deneyimli bir avukatın olması, haklarınızın korunmasında belirleyici bir fark yaratır.
Akkuş Avukatlık olarak İzmir Bayraklı'daki ofisimizden aile hukuku alanındaki tüm davalarınızda yanınızdayız.