Ceza muhakemesi hukuku, ceza yargılamasının nasıl yapılacağını düzenleyen hukuk dalıdır. Delillerin toplanması, değerlendirilmesi ve hüküm verilmesi süreçlerini kapsar.
Ceza Muhakemesi Hukukunun Temel İlkeleri
- Masumiyet karinesi
- Şüpheden sanık yararlanır ilkesi
- Delil serbestisi ilkesi
- Vicdani delil sistemi
- Doğrudan doğruyalık ilkesi
- Sözlülük ilkesi
- Hukuka aykırı delil yasağı
- Savunma hakkının kutsallığı
Ceza Muhakemesi Hukuku, Soru - Cevap
Hukuka aykırı delil ceza davalarında kullanılabilir mi?
Hayır. CMK m.206/2 ve m.217/2 uyarınca hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller ceza davalarında kullanılamaz. Bu deliller mahkemede reddedilir ve karara esas alınamaz; aksi durumda bozma nedeni oluşturur.
Tutukluluk süresi ne kadar olabilir, uzatılabilir mi?
CMK m.102 uyarınca ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen suçlarda tutukluluk süresi en fazla 1 yıl, ağır ceza gerektiren suçlarda 2 yıldır. Zorunlu hallerde bu süre uzatılabilir; ağır ceza suçlarında toplam süre 5 yıla kadar çıkabilir.
Şüpheli ifade vermek zorunda mı, susma hakkı var mı?
Hayır. CMK m.147 uyarınca şüpheli ve sanığın susma hakkı güvence altındadır. İfade vermeme hakkı kullanılabilir; bu durum aleyhine delil olarak yorumlanamaz. Avukat yardımından yararlanma hakkı da bu aşamada başlar.
Ceza davasında istinaf ve temyiz yollarına ne zaman başvurulabilir?
İstinaf yoluna, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde başvurulmalıdır (CMK m.273). Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz yoluna da 15 gün içinde başvurulabilir. Süre kaçırılması hak kaybına neden olur.
Ceza yargılamasında bilirkişi raporu bağlayıcı mıdır?
Hayır. Bilirkişi raporu hâkimi bağlamaz; hâkim vicdani kanaatine göre delilleri serbestçe değerlendirir (CMK m.217). Ancak teknik konularda mahkemeler bilirkişi görüşüne ağırlık verir; raporun itiraz yoluyla çürütülmesi mümkündür.