Delil hukuku, ceza muhakemesinde delillerin toplanması, değerlendirilmesi ve kullanılması süreçlerini düzenleyen hukuk alanıdır. Hukuka uygun deliller ve ispat hukuku konularını kapsar.
Delil Hukukunun Temel İlkeleri
- Delil serbestisi ilkesi
- Delillerin doğrudan değerlendirilmesi
- Vicdani delil sistemi
- Hukuka aykırı delil yasağı
- Delillerin tartışılması ilkesi
- İspat yükü ve şüpheden sanık yararlanır ilkesi
- Dijital deliller ve değerlendirilmesi
Delil Hukuku, Soru - Cevap
Telefon kayıtları ve WhatsApp mesajları mahkemede delil olarak kabul edilir mi?
Hukuka uygun yollarla elde edilen dijital deliller mahkemede kabul edilebilir. Ancak izinsiz kayıt veya hackleme yoluyla elde edilen veriler CMK m.206 kapsamında reddedilir. Ekran görüntüleri tek başına yeterli olmayabilir; imza, meta veri veya bilirkişi raporu gibi destekleyici delillerle güçlendirilmesi gerekir.
Tanık ifadesi delil sayılır mı, yalan tanıklık suç mu?
Tanık ifadesi temel delil türlerinden biridir. Mahkemede yalan söyleyen tanık TCK m.272 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanabilir. Tanık, kendisi veya yakınları aleyhine ifade vermekten kaçınma hakkına sahiptir (CMK m.48).
Hukuki uyuşmazlıklarda ispat yükü kime aittir?
Hukuk davalarında ispat yükü, iddiasını ileri süren tarafa aittir (HMK m.190). Ceza davalarında ise suçu ispat etme yükümlülüğü savcılıktadır; şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği kuşkulu durumlarda sanık lehine karar verilir.
Senet veya belge olmadan alacak ispat edilebilir mi?
HMK m.200 uyarınca 3.460 TL'yi (2025 yılı sınırı) aşan hukuki işlemler senetle ispat edilmek zorundadır; tanık dinlenemez. Ancak karşı tarafın ikrarı, yemin veya yazılı delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir. Senet olmaksızın yüksek tutarlı alacakların ispat edilmesi çok güçtür.